0989 420 420

0912 418 418

Báo chí truyền hình

Báo an ninh thủ đô

Đôi dép cao su Bác Hồ đi suốt dặm dài đất nước

MAI ANH

Thứ Tư, ngày 3/9/2014 - 07:
 

ANTĐ - Đi khắp nẻo đường đất nước, từ lâu đôi dép cao su đã trở thành biểu tượng của ý chí, sự kiên gan của những chiến sỹ trong hai cuộc chiến gian khổ giành độc lập cho dân tộc. Lịch sử câu chuyện dép cao su một lần nữa được kể lại dưới bàn tay nghệ nhân Phạm Quang Xuân, người hơn 50 năm gắn bó với việc tái tạo đôi dép huyền thoại.

 

Nghệ nhân Phạm Quang Xuân lên quai dép - một kỹ thuật đòi hỏi tay nghề cao
 
Dép cao su đi mọi địa hình 

Tưởng đơn giản nhưng xem nghệ nhân Phạm Quang Xuân làm dép cao su mới thấy, việc này lại khá phức tạp. Bên cạnh nghệ nhân đã ngoài tuổi 70 là một chồng lốp, chủ yếu là lốp ô tô và lốp máy bay Boeing. Đầu tiên, chiếc lốp được đưa vào máy để cắt thành phôi cho bằng phẳng, với độ dày theo ý mình. Sau đó dùng dao khía những đoạn rãnh, đoạn cắt trên đế dép để chống trơn trượt rồi bắt đầu đục lỗ, lên quai. Toàn bộ những công đoạn được nghệ nhân Phạm Quang Xuân thao tác trong khoảng 30 phút. Ông Xuân cho biết, thời kỳ đầu khi chưa có máy móc hỗ trợ, mọi thao tác, kể cả phá lốp đều phải làm bằng tay nên chiếc dép làm ra rất thô sơ. Sau nhiều năm nghiên cứu, ông đã tự tay chế được 70 dụng cụ, nhờ đó, chiếc dép lốp được cải tiến với khoảng 10 kiểu dáng, độ bền đẹp cũng hơn trước, nhưng vẫn giữ được sự mộc mạc, giản dị. Dép được làm từ phần giữa lốp, nên độ cứng hợp lý, không bị cong vênh, có thể đi trên mọi địa hình và chống được bom bi. Mặt khác, những vết khía trên đế dép không hoàn toàn đều nhau do làm thủ công, ban đầu đi không bám chân, sau một tháng sử dụng mới có độ lún và chân sẽ hơi bị đen do làm từ lốp nguyên thủy. Nhưng chính sự “không hoàn hảo” này lại khiến người ta thích thú khi đi loại dép này, vì khi đã đi dép đến độ như vậy thì mới cảm giác mình là chủ nhân đôi dép.       

In dáng hình Tổ quốc 

Ít ai biết đôi dép cao su Bác Hồ được lưu giữ tại Bảo tàng Hồ Chí Minh mấy chục năm nay được chế tác dưới bàn tay của nghệ nhân Phạm Quang Xuân. Khi được giao nhiệm vụ tái tạo đôi dép đã gắn liền với cuộc đời cách mạng của vị lãnh tụ muôn vàn kính yêu, ông thấy vô cùng vinh dự và tự hào. Đôi dép của Bác nguyên là một đôi dép lốp cũ, được chế từ một chiếc lốp ô tô quân sự của quân đội Pháp do phía ta thu được sau trận phục kích tại Việt Bắc và gửi tặng lại cho Bác như một kỷ niệm chiến thắng. Đôi dép đã được Người sử dụng trong hơn 20 năm từ năm 1947 cho đến khi qua đời. Theo ông Phạm Quang Xuân, cái khó nhất là nguyên liệu và phương thức chế tác đôi dép nguyên mẫu đã không còn được sử dụng tại thời điểm ông được giao nhiệm vụ chế tạo, bởi vậy, nên để “phỏng theo thì dễ, chứ làm thật giống thì khó”. Khi đôi dép làm xong được đánh giá giống với đôi dép nguyên bản đến 95%. Cũng bởi được biết đến là người tái tạo đôi dép cao su huyền thoại gắn liền với cuộc đời của Bác, những đôi dép của nghệ nhân Phạm Quang Xuân cũng thường xuyên được những nghệ sỹ vào vai Bác Hồ sử dụng trong những vở kịch, vở diễn. Chế tác hàng ngàn đôi dép, trong ông lưu giữ rất nhiều kỷ niệm khó quên. Một trong những lần đáng nhớ nhất là khi ông được giao nhiệm vụ làm dép cho những cán bộ vào miền Nam công tác, chiến đấu đầu những năm 1970. Ngày ấy ông làm ở công ty Bách Hóa 45 Hàng Bồ, Hà Nội. Ông tâm sự: “Lúc ấy dép cao su hiếm lắm. Chúng tôi có khi 6 tháng mới được mua một đôi. Được đo chân cho từng cán bộ trước khi lên đường, tôi cảm động lắm”. 

Trong thời chiến, đôi dép của Phạm Quang Xuân sản xuất đã đi cùng các chiến sỹ trên mọi trận tuyến, lội nước, lội bùn, vượt cả thép gai, lửa đỏ. Đến thời bình, đôi dép lại in dáng hình Tổ quốc gắn với máu thịt Hoàng Sa, Trường Sa, với lời khẳng định “dép cao su ta đi trên lãnh thổ của ta...”. Với ý nghĩa đó, đôi dép cao su do nghệ nhân Phạm Quang Xuân chế tác được nhiều người tìm mua và sử dụng. Đôi dép ấy không chỉ là một đồ dùng thông thường, mà còn là một biểu tượng “rất Việt Nam”, của tình yêu Tổ Quốc, của ý chí kiên cường, sẵn sàng đạp bằng khó khăn, gian khổ.  
http://www.anninhthudo.vn/phong-su/doi-dep-cao-su-bac-ho-di-suot-dam-dai-dat-nuoc/568669.antd

Bài viết khác